Eind 2005 werden er in de traditionele topmaand december bijna 70 duizend hypotheken gesloten tegenover 32 duizend in december 2010, dat is meer dan een halvering. Echter, er gingen nu maar 14 duizend woningen van de hand, ten opzichte van 24 duizend in 2005, een daling van ongeveer 40 procent. Dit geeft duidelijk aan, dat er behalve beduidend minder woningverkopen, ook minder hypotheken worden overgesloten. De daling van het aantal oversluitingen heeft een aantal oorzaken.
Lage rente
Eind 2005 was de hypotheekrente op haar laagste punt in 50 jaar. Dit gaf veel huiseigenaren aanleiding om hun hypotheek over te sluiten naar een lagere rente. Veelal kregen zij te maken met hoge oversluitkosten en (helaas) een korte rentevastperiode. De rente vandaag de dag is nog laag ten opzichte van het gemiddelde over de afgelopen 50 jaar, maar is niet historisch laag.
Economisch tij
In de tijd dat er aan de lopende band hypotheken werden (over)gesloten, waren het economische hoogtijdagen. De beleggingen gingen als een speer en de toekomstige waarde werd meegenomen in de hypotheekconstructie. Inmiddels weten we dat beleggen geen garantie biedt, zeker niet in een hypotheekconstructie. Ook blijkt dat in economisch mindere tijden de betaalbaarheid van een hypotheek in het gedrang komt, bijvoorbeeld door een stijgende werkloosheid.
(On)wetendheid
Veel consumenten met een hypotheek waren zich er nooit van bewust, dat zij bijvoorbeeld na een verlopen rentevastperiode een nieuw rentevoorstel krijgen van dezelfde geldverstrekker, of dat oversluiten naar een lagere rente aanzienlijk duurder kan uitvallen. Internet en betere consumentenvoorlichting heeft daar verandering in gebracht. Onder andere hierdoor zullen er ook minder onnodige oversluitingen plaatsvinden.
Hoge provisies
Geldverstrekkers wilden graag zo veel (en hoog) mogelijk (beleggings-)hypotheken aan de man brengen. Hiervoor werd gretig gebruik gemaakt van het indirecte verkoopkanaal van tussenpersonen. Om deze te prikkelen werden hoge provisies verbonden aan de verkoop van een bepaalde hypotheek van de betrokken geldverstrekker. De provisiebeloning staat overigens op de helling en de 'vaste fee per advies' wint daarom terrein. Geldverstrekkers zullen nu moeten concurreren op basis van goede voorwaarden en service.
Geldverstrekkers zijn strenger
Waar de banken de afgelopen jaren aan de lopende band onverantwoorde en dure hypotheken verstrekten, zo moeilijk is het nu om een relatief eenvoudige hypotheek te krijgen. Dit alles onder het motto dat de klant en verantwoorde kredietverstrekking voorop staan. Zo had het vele jaren geleden ook al gemoeten. Door deze strengere acceptatienormen kunnen veel consumenten geen of minder snel een hypotheek krijgen, dan enkele jaren geleden.
Overheid
Ook de overheid heeft met haar toezicht de afgelopen jaren flinke steken laten vallen. Vanaf 2006 is er meer aangescherpte regelgeving vanuit de overheid middels de Wet Financieel Toezicht. Deze wet heeft onder andere tot doel de consument te voorzien van een inzichtelijk en onderbouwd financieel advies. Dure provisiegerichte oversluitingen passen daar niet bij. Deze zijn immers niet inzichtelijk te maken.