Er zijn in Nederland meer dan 500.000 werknemers met een pensioen dat is gebaseerd op een beschikbare premieovereenkomst. Deze worden meestal door de kleinere werkgevers ondergebracht bij verzekeraars. Vaak wordt de pensioenpremie belegd. De verzekeraars zijn verplicht om ieder jaar een waardeoverzicht en een Uniform Pensioen Overzicht te verstrekken, maar een werknemer begrijpt deze overzichten doorgaans niet. Bovendien zit er in het pensioenoverzicht nog een addertje onder het gras.
Premieovereenkomst
In Nederland zijn globaal twee soorten pensioenregelingen te onderscheiden:
- De beschikbare premieovereenkomst. Veelal uitgevoerd door verzekeraars met als uitgangspunt de premie, die vaststaat. De pensioenuitkering echter, is onbekend.
- De middelloonregeling, ook wel uitkeringsovereenkomst. Meestal uitgevoerd door pensioenfondsen met als uitgangspunt het eindkapitaal. De premie zal jaarlijks variëren, maar het pensioen staat in principe vast.
Hoewel het niet voor iedere werkgever verplicht is om een pensioen aan te bieden, is het voor de werknemer wel verplicht om er vervolgens aan deel te nemen. Indien een werkgever keuzevrijheid in pensioenregelingen heeft, dan is de ‘beschikbare premieovereenkomst' erg interessant. De premie en dus de pensioenlasten staan vast. Dat is de reden waarom veel kleine werkgevers deze vorm van pensioen aanbieden.
De premieovereenkomst is een verzekering in een pensioenjasje. De premie wordt verdeeld over onder andere een ouderdompensioen, een nabestaanden- en wezenpensioen en kosten. Deze laatste kunnen bestaan uit bemiddelings- en advieskosten, beheerskosten en aan- en verkoopkosten bij beleggingen. Veel van de overeenkomsten zijn op basis van beleggingen. De hoogte van het pensioen wordt zo nog onzekerder. Vaak is de werknemer zich niet bewust is van de gevolgen van eventuele beleggingen.
Startbrief
Om de werknemers te beschermen is er bij aanvang van het pensioen een startbrief verplicht gesteld. Deze dient de pensioenovereenkomst in ‘Jip en Janneke taal' te vertalen. Echter blijkt deze nog vaak onvolledig en onbegrijpelijk. Een slecht begin, want een pensioen moet toch uiteindelijk voor brood op de plank zorgen.
Tevens dient de verzekeraar de werknemer jaarlijks een Uniform Pensioen Overzicht (UPO) en eenwaardeoverzicht te verstrekken. Ook dit maakt het pensioen niet overzichtelijker, mede omdat deze voor velen moeilijk zijn te lezen, laat staan begrijpen.
Een UPO is niet hetzelfde als een waardeoverzicht. Een waardeoverzicht van een beleggingsverzekering geeft inzicht in de opgebouwde waarde van het pensioen en hoe deze waarde tot stand gekomen is in de loop van het jaar. Het UPO laat zien wat u met de opgebouwde waarde uit het waardeoverzicht kunt doen en hoeveel pensioen er te verwachten is per 31 december van het betreffende jaar.
De pensioenuitvoerder is verantwoordelijk voor de beleggingen als de deelnemer zelf de vrijheid heeft om de beleggingen te bepalen. Dit houdt onder andere in dat er goede en juiste informatie moet worden verstrekt, er een klant-en-risicoprofiel moet worden opgesteld en er aansluitend moet worden geadviseerd in het belang van de deelnemer. Ook dit laat vooralsnog te wensen over.
Addertje onder het gras
In het UPO wordt gerekend met een voorgeschreven voorbeeldrendement van 4 procent(!). In het waardeoverzicht wordt juist gerekend met een voorgeschreven pessimistisch en historisch rendement op einddatum, afhankelijk per fonds. Het bedrag dat als pensioenuitkering wordt beschreven in het UPO lijkt dus een feit, maar is gebaseerd op een voorbeeldrendement van 4 procent en niet het werkelijke rendement berekend over de huidige premie. Houd daar rekening mee als u binnenkort uw waardeoverzicht en UPO ontvangt.